İstanbul: İnsanın Ruhuna İşleyen Şehir - Kamil Baki

 "İstanbul…"

Sana şehir demek gerçekten haksızlık olur.
Çünkü şehir dediğin; sokakları, binaları, caddeleri ve meydanları olan bir yerdir. Sense  bunların çok ötesinde farklı bir dünyasın.

Bir deniz kadar derin, bir tarih kadar ağır, bir insan kadar karmaşıksın. 

Ne kadar baksam da sadece bir parçanı görebiliyorum; ne kadar yaşasam da sadece bir parçanı hissedebiliyorum.

Belki de seni yorumlamaya çalışmam, ufku avuçlarımın içine sığdırmaya çalışmam kadar imkansız.

Her sabah milyonlarca insanla birlikte uyanıyorsun. 

Daha güneş Boğaz’ın sularına tam olarak düşmeden vapurların düdüklerini çalmaya başlıyor. Martıların gökyüzüne ilk imzalarını atıyor. Simitçilerinin sesi, çay bardaklarının ince tınısına karışıyor.

Bir kıtadan diğerine geçmek bu şehirde sıradan bir yolculuk.

Dünyanın birçok yerinde  bir kıtadan başka bir kıtaya geçmek ülkeler arasında uzun bir yolculuk gerektirirken, senin insanın kahvaltısını Avrupa’da yapıp öğle yemeğini Asya’da yiyebiliyor.

İşte bu yüzden olmalı ki iki kıta arasında değil; iki farklı dünyada karmaşık duygular içinde yaşanıyorsun.

Bir yanında asırlık camiler göğe yükseliyor.
Bir yanında gökdelenler bulutlarla yarışıyor.

Bir sokakta yüzlerce yıllık taş duvarlara dokunabilirken bir el, bir arka sokakta devasa kulelerin arasında kaybolabiliyor bir anda insan.

Geçmiş ile gelecek aynı kaldırımda yan yana yürüyor. 

Nedendir bilinmez, bu şehrin kaldırımları milyonlarca ayak izini bağrına basıyor ama hiçbirine içini dökmüyor.

Bu şehir, hem herkesin hem de hiç kimsenin...

Her gün binlerce insan...

Her gün binlercesi geliyor, binlercesi gidiyor.,,

Herkes, ama uzun ama kısa biraz misafir sanırım burada.

İnsanlar bu şehirde aynı vapurun rüzgârını hissediyor.
Aynı martıların seslerini duyuyor
Aynı gün batımını izliyor.
Ama aynı yalnızlığı paylaşamıyor.

Bu şehrin en büyük gizemi de bu olmalı bence.

Bu şehirde korna sesleri hiç bitmiyor.
Motor sesleri hiç susmuyor.
İnsan kalabalığı hiç eksilmiyor.
Ama bütün bu seslerin ortasında insan bazen kendi kalbinin sesini bile duyamıyor.

İstanbul, insana yalnızlığı öğretiyor.
Öyle dağ başındaki gibi sessiz bir yalnızlık değil…
Kalabalığın tam ortasında büyüyen, omuz omuza yürürken bile hissedilen bir yalnızlık…

Burada insanlar çok kibar, herkes herkese karşı çok saygılı.
Ama tuhaf bir sisle kaplı tüm yürekler.
Kırılması, aşılması kolay olmayan bir kabuk…

İnsan bazen bir şehre bakarken aslında kendine bakar. Gördüğü şey sokaklar değildir; kendi içindeki özlemler ve arayışlardır. 

Belki de şehirler bize kendilerini değil, bize bizi gösteren büyük aynalardır.

Gün biter, akşam olur.
Güneş, Boğaz’ın üzerine kızıl bir perde indirir.
Vapur iskeleye yanaşırken martılar son kez vapurun peşine takılır.

Deniz, gün boyunca yaşadığı bütün telaşı sessizce içine çeker.

Bir an gelir ki İstanbul bambaşka bir şehre dönüşür.
Koşmayı bırakır.
Konuşmayı bırakır.
Sadece susar.
Ve insan ilk kez o sessizliğin içinde şehrin  masumiyetini duymaya başlar.

Belki de bu şehrin dili rüzgârıdır.
Deniz kokusudur.
Vapur düdüğüdür.

Bir sokak müzisyeninin kemanından yükselen hüznüdür.
Eski bir ahşap evin penceresindeki sardunyasıdır.
Bir yokuşun sonunda ansızın karşınıza çıkan Boğaz manzarasıdır.

İstanbul’u anlamaya çalışırken fark ettim ki mesele bu şehri çözmek değilmiş.
Çünkü İstanbul bir bilmece değil.
İstanbul, her gelenin içine başka bir hikâye bıraktığı koca bir kitapmış.

Kimisi, burada aşkını bulmuş.
Kimisi, ekmeğini.
Kimisi, yalnızlığını.
Kimisi de kendisini…

Belki de ben hâlâ yanlış bir soruyu soruyorum kendime
“İstanbul nasıl bir şehir?” 

Oysa asıl soru belki de şu olmalı:
“İstanbul bir şehir mi?”

Henüz cevabını bulamadım.
Belki bir gün bulurum.
Belki de hiçbir zaman...

Çünkü bazı şehirler yaşanır.
Bazıları gezilir.
Bazıları unutulur.

İstanbul ise insanın içine yerleşir.
Kaçsa da peşinden gelir.
Kalsa da çözmesine izin vermez hiçbir zaman.

Bir gün özletir.
Bir gün yorar.
Bir gün büyüler.
Bir gün kaçmayı düşündürecek kadar bunaltır.

Belki de gerçek bilgelik, her şeyi anlamak değildir. Bazı şehirlerin, bazı insanların ve bazı duyguların tamamen çözülemeyeceğini kabul edebilmektir.

İstanbul, insanın ömrü boyunca çözmeye çalıştığı; ama her karşılaşmada yeniden tanıştığı eski ve gizemli bir dost gibidir.

Belki bir gün senden giderim İstanbul.
Ama biliyorum ki insan bazı şehirlerden ayrılır, bazı şehirler ise insandan hiç ayrılmaz.
Çünkü bazı şehirler adres değildir.
İnsanın kaderine düşülmüş uzun bir dipnottur.

Ben hâlâ seni çözemedim İstanbul.
Belki de seni sevmenin tek yolu, seni çözmeye çalışmaktan vazgeçmektir.

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

Hayatın Bilinmeyen Denklemi - Kamil BAKİ

Siyasetçi / Özdeyişler - Kamil Baki

İyi siyasetçi, toplumun çıkarları için kendi geleceğini riske eder;
kötü siyasetçi ise kendi çıkarları için
toplumun geleceğini hiçe sayar.

Kamil Baki

Hayatın Bilinmeyen Denklemi - Kamil Baki

Hayat matematiğe benzemez. Onun da kendine özgü kuralları vardır ama o kurallar cetvelle çizilmez, formüllerle açıklanmaz, teoremlerle ispatlanmaz. 

Matematikte iki kere iki her zaman dörttür. Sonuç değişmez; zaman değişse de, mekân değişse de hakikat aynı kalır. 

Hayatta ise aynı emek bazen beş eder, bazen on beş, bazen de insanın avuçlarında sessizce eriyip giden koca bir hiç olur. 

Çünkü hayatın hesabı rakamlarla değil, zamanla, sabırla, nasiple ve bilinmeyenle yapılır.

Belki de bu yüzden hayatın yazılmış kesin bir kitabı yoktur. Varsa bile her sayfası eksiktir. 

Her insan, o kitabın boş bırakılmış satırlarına kendi acısıyla, sevinciyle, pişmanlığıyla ve umutlarıyla yeni cümleler ekler. 

Bir başkasının doğrusu size yanlış gelebilir; onun kurtuluşu sizin çıkmazınız olabilir. 

Hayat reçete kabul etmez. 

Çünkü insan aynı değildir, zaman aynı değildir, şartlar aynı değildir. 

Aynı güneş iki insanın üzerine doğar; biri baharı, diğeri kışı yaşar.

Hayat biraz cıvaya benzer. Onu avuçlarınıza almak istersiniz, dağılır. Şekil vermeye kalkarsınız, kendi şeklini bulur. 

Kontrol ettiğinizi sandığınız her anda aslında kontrolün sizden çoktan çıktığını fark edersiniz. 

İnsan, en büyük yanılgılarını çoğu zaman “Artık her şeyi çözdüm.” dediği gün yaşar. 

Çünkü hayat, insanın kibriyle en çok oynayan öğretmendir. 

Tam “Artık öğrendim.” dersiniz, yeni bir ders açar. “Artık güvendeyim.” dersiniz, zemini ayağınızın altından çeker. “Artık tamam.” dersiniz, size yeniden başlamayı öğretir. 

Onun en sevdiği şey, kesin konuşanları susturmaktır.

Ne tuhaftır ki hayat, en ciddi anında beklenmedik bir tebessüm bırakır insanın yüzüne. En karanlık gecede küçük bir ışık yakar. 

Ama aynı hayat, en huzurlu gününüzde de kapınızı hiç ummadığınız bir hüzünle çalabilir. 

Çünkü onun adalet anlayışı bizim beklentilerimize uymaz. O, herkese aynı yolu değil; herkese gerekli olan yolu yürütür.

İnsan çoğu zaman hayatı yenmeye çalışır. 

Planlar yapar, hesaplar kurar, ihtimalleri sıralar. Fakat hayat, bütün hesapların dışında duran görünmez bir değişkendir. 

En iyi satranç oyuncusuna bile beklemediği bir hamle yapar. En güçlü iradeyi bile sabırla sınar. 

Ve sonunda insana şu gerçeği usulca fısıldar:

“Beni yenmeye çalışma. Beni anlamaya da çalışma. Benimle yürümeyi öğren.”

Çünkü hayatla bilek güreşi yapılmaz. Ona karşı güç gösterisi yapan yorulur. Onu zorlayan kırılır. 

Ama onun ritmini dinleyen, bazen yenilgilerin de bir armağan olduğunu fark eder. 

Hayat, kaybettiklerinin ardından kazandırdıklarıyla konuşur. 

Bazen elinden aldıkları, sana vereceklerinin yerini açmak içindir.

Belki de bilgelik; hayatı çözmek değil, onun çözülemeyeceğini kabul etmektir. 

Her sorunun cevabını aramak değil, bazı sorularla yaşamayı öğrenmektir. 

Çünkü insan, cevaplarla değil; taşıdığı sorular kadar derinleşir.

Ve günün sonunda anlarız ki hayat ne dört işlemdir ne de bir denklem. 

O, bazen eksilerek çoğalmaktır. Bazen susarak konuşmaktır. Bazen kaybederek kazanmaktır. Bazen de hiçbir şey olmamış gibi görünen bir günün, ömrün en büyük dönüm noktası olduğunu yıllar sonra fark etmektir.

İşte bu yüzden hayatın matematiği yoktur. Onun şiiri vardır. Onun sessizliği vardır. Onun sürprizleri, yaraları, mucizeleri vardır. 

Ve insan, bütün ömrü boyunca o büyük şiirin yalnızca birkaç dizesini okuyabilir. Geriye kalanını ise zaman ve sonsuzluk tamamlar.

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

İstanbul: İnsanın Ruhuna İşleyen Şehir - Kamil Baki

Bazen sadece “Boş ver…” demek gerekir. - Kamil Baki

 "Ne can bizim ne canan…"

Bu dünyada biraz yolcu, biraz da hatıraların emanetçisiyiz hepimiz.

Yaşadığımız, başı ve sonu olmayan ve herhangi bir kurala dayanmayan bir yolculuk.

Bir bakmışsınız bir vedaya hazırlanıyorsunuz istemeden, bir bakıyorsunuz bir veda ansızın çalmış kapınızı.

Bazen “Boş ver…” demek gerekiyor işte bu yüzden.

Çünkü insanın, her şeyi düzeltebilecek kadar güçlü bir varlık olmadığını öğretiyor bazen hayat insana.

Bazı kapılar ne kadar ısrarla çalınsa da açılmıyor. 

Bazı yollar ne kadar emek verilse de bir yere varmıyor.

İşte o an insan anlıyor ki her mücadele kazanılmak için değilmiş meğer.

Bazı mücadeleler, vazgeçmeyi öğrenmek içinmiş.

Bazı mücadeleler hiç başlamamak gerektiğini  anlamak içinmiş.

Olmuyorsa olmuyordur.

Hayatı sürekli zorlamak, kırık bir dalı yeşertmeye çalışmaya benziyor.

Ne dal eski hâline dönüyor ne de insanın içindeki yorgunluk diniyor.

Bazen en büyük cesaret, geriye çekilmeyi bilmektir.

 

Çünkü vazgeçmek, her zaman yenilmek değildir; bazen kendini korumanın en sessiz biçimidir.

Dereler akar…

Taşlar yuvarlanır…

Ne su varacağı denizi bilir, ne de taş, duracağı yeri…

Ama ikisi de yoluna devam eder.

Bazen önlerine çıkan engelleri aşmaya çalışarak, bazen yön değiştirerek, bazen de durup yeniden hareket ederek…

Hayat da biraz böyledir. Her adımı hesaplamaya çalışmak, geleceğin bütün yükünü bugünden omuzlamak insanı sadece yorar.

Hayatın da kendine ait bir dili, kendine ait bir zamanı vardır.

Bu yüzden her şeyi düşünmek, her ihtimali hesaplamak, her kaybı telafi etmeye çalışmak zorunda değildir insan. 

Yaşadığımız süreçte en değerli şey, haklı çıkmak değil; huzurlu kalabilmek, huzurlu yaşayabilmektir aslında...

Çünkü akıp giden sadece zaman değildir.

Giden, ömürdür.
Giden, sağlıktır...
Giden sevdiklerimizdir, umutlarımızdır...

Hayat bazen kazanmak değil, içindeki fırtınayı dindirebilmektir.

Bu yüzden insan sırtındaki yükleri korkmadan atabilmedir sırtından...

Bazı hesapların üstünü çizmesini bilmeli zamanı geldiğinde.

Bazı insanları bir daha geriye bakmadan bırakıp gidebilmeli.

Ve bazı cümleleri sadece tebessüm ederek bitirmek gerek.

“Boş ver be…"

Her şey olması gerektiği zamanda olur.

Olmayan da, belki hiç olmaması gerektiği içindir.

Gün geliyor insan bir şekilde anlıyor:

"Dünyayı değiştirmekten daha değerli bir şey varsa, o da kendi içindeki huzuru kaybetmeden yaşayabilmektir."

Kamil BAKİ

Eğitimci -Yazar

İstanbul: İnsanın Ruhuna İşleyen Şehir - Kamil Baki

Mezuniyet Dediğimiz Şey - Kamil Baki

"Hayat, bir okuldur."

Kuşkusuz, kendini aşmak isteyene...

Kimi insan, aynı dersi ömrü boyunca tekrar eder; kimi ise bir tek cümleden, bir bakıştan, bir vedadan koca bir ömürlük anlam çıkarır. 

Geçen gün bir aile dostumuzla ölüm üzerine konuşuyorduk. Söz döndü dolaştı, insanın bu dünyadaki yerine geldi. 

Benden yaşça büyük olduğu için hep “abla” diye seslendiğim o güzel insan, bir yerde durdu ve şöyle dedi: “Hepimizin gideceği yer orası kuşkusuz. Ama kaldığımız sürece bu dünyada yapılacak iş bitmez.”

Bu cümle, uzun uzun düşündürdü beni.

Gerçekten de yapılacak iş hiç bitmiyor. 

Bir çocuğun başını okşamak, susayan bir hayvana su vermek, kırılan bir kalbi onarmaya çalışmak, toprağa bir fidan dikmek, affetmeye çalışmak, özür dilemek, yeniden başlamak… 

İnsan ömrü, bunların hepsini tamamlamaya yetmiyor belki ama yine de insan, tamamlayamayacağını bile bile yürümeye devam ediyor her zaman.

Sonra gülümsedi ve sözünü şöyle tamamladı: “Bazıları sanır ki bu dünya bir handır. Yanılıp da inanma sakın ablam. Dünya, hiç abartısız kocaman bir hamam.”

Ne ilginç bir benzetmeydi.

Han, gelip geçenlerin kısa süre konakladığı bir yerdir. Hamam ise yalnızca girip çıkılan bir mekân değil; insanın yüklerinden arınmaya çalıştığı yerdir.

 

İnsan bu dünyada ter döker, isterse her türlü pislikten arınır ve hafifler. 

Kimileri bu dünyayı bir sınav salonu olarak görür. Her davranışın, bir karşılığı olduğuna inanır. 

Kimileri onu büyük bir bahçe olarak görür, ekilen ve biçilen... 

Kimileri de hayatın hiçbir kesin cevabı olmadığını, insanın yalnızca kendi anlamını aradığını düşünür.

Belki de bütün bu görüşlerin bir ortak noktası vardır: Hayat boş ve amaçsız bir uğraş değildir.

Başka bir söyleyişle hayat, bitirilmesi gereken bir yarış değildir aslında.

İnsanın kendisini biraz daha tanıyabilmesi, biraz daha olgunlaşabilmesi, biraz daha iyi bir insan olabilmesi için sunulmuş bir yolculuktur.

Bu yüzden hayat gerçekten de bir okuldur. Ama herkese değil. 

Sadece, öğrenmekten vazgeçmeyenlere…

Ve mezuniyet dediğimiz şey de ölüm değildir belki de.

İnsanın, yaşarken geride bıraktığı iyiliklerdir.

Çünkü insan gider. Sözü kalır, emeği kalır, merhameti kalır

Bir de, bir başka insanın yüreğinde yarattığı his... kalır. 

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

Hayatın Bilinmeyen Denklemi - Kamil BAKİ