Sonbahar: Hayatın, Değişimin ve Yeniden Başlamanın Şarkısı - Kamil Baki

Sonbahar…

Sararan yapraklar, değişen mevsim, sessizleşen parklar…

Günler biraz daha kısalır. Akşamlar biraz daha erken iner sokakların üzerine. İnsanlar yavaş yavaş evlerine çekilir. Parklarda çocuk sesleri azalır, banklar boşalır. Ağaçlar, aylarca taşıdıkları yapraklarını birer birer toprağa bırakmaya başlar.

Sanki doğa, bütün bir yaz boyunca biriktirdiklerini bir bir bohçasından çıkarmaya başlar.

Ve sonra bir bir vedalaşır.

Belki de sonbaharın bize öğrettiği en büyük şey budur: Hiçbir şey sonsuza kadar bizim değildir.

Ağaç yaprağını bırakır...
Gün yazı bırakır...
Toprak çiçeği bırakır...
Gökyüzü sıcaklığını bırakır...

İnsan da bazı şeyleri bırakmayı öğrenmelidir.

Kırgınlıklarını…
Eski alışkanlıklarını…
Geçmişte kalması gereken hikâyeleri…

Ve belki de yıllardır sırtında taşıdığı, kendisine ait olmayan yükleri…

Sonbahar biraz da mahsuplaşma mevsimidir.

İnsan kendisiyle baş başa kalır.

Yazın gürültüsü çekilirken hayatın sesi daha belirgin duyulmaya başlar. Sokaklar sessizleşir, rüzgâr konuşmaya başlar. Yağmur toprağa dokunurken insan kendi içine dokunur.

Bir süre sonra fark edersiniz:
Dışarıdaki sessizlik, aslında içerideki gürültüyü duyabilmek içindir.

İnsan bazen kalabalıkların içinde kendisine, kendi içine bakmayı unutur.

Herkese yetişmeye çalışırken kendisine yetişemez.
Herkesi dinlerken kendi sesini duyamaz.
Herkesi anlamaya çalışırken kendisini anlamayı unutur.

Sonra bir sonbahar günü…

Serin bir rüzgâr yüzümüze dokunur.
Yağmur toprağın kokusunu gökyüzüyle paylaşır.
Bir yaprak sessizce önümüzden geçip gider.

Ve insan birden durur...

Sanki hayat omzuna dokunup:
“Gözlerini içine çevir, biraz da kendine bak.” der.

İşte sonbahar biraz da budur...

İnsanın kendi ruhunun, kendi teninin, kendi varlığının farkına varması…

Hani insanın içi yanar da buz gibi bir bardak su içer, o ilk yudumda bütün bedenine yayılan serinlik vardır ya…

İşte sonbaharın serinliği de biraz öyledir.

İnsanın içini serinletir.
Kendine getirir.
Yeniden düşündürür.
Yeniden hissettirir.

Belki de bu yüzden sonbahar bir bitişten çok, yeni bir başlangıçtır.

Çünkü doğada hiçbir şey gerçekten bitmez.

Yaprak düşer ama ağaç yaşamaya devam eder.
Çiçek solar ama tohum toprağın altında geleceği bekler.
Güneş güne veda eder ama sabah yeniden doğar.
Kış gelir ama bahar bir yerlerde sessizce yeniden döneceği günlere hazırlanmaktadır.

Hayat da böyledir.

Bazı şeyler biter.
Bazı insanlar hayatımızdan çıkar.
Bazı yollar kapanır.
Bazı hayaller hüsranla biter.
Bazı kapılar bir daha açılmaz.

Ama her bitişin içinde görünmeyen bir başlangıç saklıdır.

Bazen insan bunu hemen göremez.

Çünkü kaybettiklerine bakarken kazanacaklarını çoğu zaman fark edemez.

Oysa hayat, biraz da bırakabilme sanatıdır.

Bırakmak, yenilmek değildir.

Bazen bırakmak, yeniden başlamaktır.

Bazen gitmek, kaçmak değildir.
Bazen gitmek, kendine doğru yürümektir.

Belki de bu yüzden insanın zaman zaman başını alıp gitmesi gerekir bir yerlere.

Her şeyden uzak…
Ama kendisine yakın...

Bir dağın yamacında, bir orman yolunda, bir dere kenarında...

Telefonlar susar.
Saatler anlamını kaybeder.
İnsan, bir süreliğine yalnızca insan olur...

Ne bir unvanı vardır.
Ne yetişmesi gereken bir işi.
Ne başkalarına anlatması gereken bir hikâyesi...

Sadece kendisi vardır.

Ve belki de insanın en çok ihtiyaç duyduğu şey budur: Kendisiyle yeniden tanışmak.

Sonbahar biraz da bunu hatırlatır.

Yağmurun da bir güzelliği vardır.
Rüzgârın da.
Sessizliğin de.
Hüzünlü akşamların da…

Hayat yalnızca güldüğümüz, mutlu olduğumuz zamanlardan oluşmaz.

Bazen hüzün de vardır insanın hayatında.
Bazen yalnızlık da...
Bazen kaybetmek da...
Bazen susmak da...

Ve bazen bir yaprağın dalından düşüşü, koca bir hayatı anlatmaya yeter insana.

Yaprak düşer.
Düştüğünde ağaca küsmez.
Sonbahara isyan etmez...

Sadece zamanı geldiğinde kendisini bir rüzgara bırakır.

Her şeyi kontrol etmeye çalışmadan…
Her şeyi anlamlandırmaya uğraşmadan…

Rüzgar nereye götürürse…

Belki bir şiire.
Belki bir şarkıya.
Belki hiç bilmediği bir kasabaya...
Belki kendisinin bile unuttuğu bir düşe…
Belki de yıllardır aradığı o sessizliğe…

Kim bilir?
Belki insanın aradığı şey uzaklarda değildir.
Belki aradığı şey, bütün o gürültünün yanı başında yıllardır sessizce kendisini bekleyen kendi içindedir.

Sonbahar bunu fısıldar.

Ağaçlardan düşen her yaprak bunu anlatır.

Yağan her yağmur biraz yeniden başlamayı…
Esen her rüzgâr biraz özgürlüğü…
Sessizleşen her sokak biraz yaşanmışlıkları…

Ve insan, bütün bunların ortasında bir an durup gökyüzüne baktığında şunu hisseder:

Bazı şeyler gidiyor.
Bazı şeyler geliyor.
Bazı şeyler bitiyor.
Bazı şeyler yeniden başlıyor...

Biz ise bütün bunların arasında, bazen bir yaprak kadar savunmasız, bazen bir ağaç kadar dirençli, bazen de bir rüzgâr kadar özgür olmaya çalışıyoruz.

Belki de hayat tam olarak budur.

Ne yalnızca kalmak…
Ne yalnızca gitmek…
Ne yalnızca kazanmak…
Ne yalnızca kaybetmek…

Hayat, bütün bunların arasında kendimizi kaybetmeden yürüyebilmektir.

Ve bazen…
Bir sonbahar akşamında…
Yağmurun sesini dinlerken…
Elimizi yüzümüze vuran serin rüzgâra bırakırken…

Hiçbir şey istemeden, hiçbir yere yetişmeden, hiçbir şeyi değiştirmeye çalışmadan…

Sadece yaşamak..

Bazen yeniden doğmak için baharı beklemek gerekmez.

İnsan, bir sonbahar akşamında da yeniden başlayabilir.

Belki bir şiir olarak…
Belki bir şarkı olarak…
Belki deli bir rüzgâr olarak…

Ya da kendisini sonbaharın rüzgârına bırakmış bir yaprak olarak…

Nereye savrulacağını bilmeden…

Ama hayatın her şeye rağmen bir gün mutlaka güzel olabileceğine inanarak…

Sonbahar...

İşte öyle bir şey!..

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

📌Yine de Sen Bilirsin - Kamil Baki / Tüm Yazılar

En Büyük Ders - Kamil Baki

 

Bugün balkonda oturuyordum. Yazın en sıcak günlerinden biriydi. Güneş, yalnızca gökyüzünde parlamıyor; kaldırımları, duvarları, ağaçların yapraklarını ve insanın nefesini bile yakıyordu. Güneşin altında on beş yirmi dakika bile kalmak neredeyse imkansızdı.

Tam o sırada gökyüzünden bir martı süzülerek alçaldı. Sessizce kaldırıma kondu. Birkaç saniye sonra ikinci bir martı da aynı yere indi. Sanki ortak bir hedefe kilitlenmişlerdi. Telaşsız ama kararlı adımlarla kaldırımın kenarındaki bir evin bahçesine doğru yürüdüler.

Bahçe duvarının dibinde küçük bir su kabı duruyordu.

Su kabına ulaştıklarında başlarını eğip su kabından su içmeye başladılar.

Ben ise onları sessizce izliyordum.

O an, ne arabaların sesi kaldı ne insanların telaşı… Sadece iki susamış martının su içerken duyduğu huzur vardı sokakta.

"İnsan bazen en büyük dersleri en küçük olaylardan öğrenir."

Belki o su kabını oraya bırakan kişi, bunu sıradan bir davranış olarak yapmıştı. Belki de evden çıkarken birkaç saniyesini ayırmış, bir kaba su doldurup bahçenin kenarına bırakmıştı. Fakat o birkaç saniyelik emek, iki canlının hayatında tarifsiz bir anlam ifade ediyordu.

İşte iyilik, belki de biraz budur.

Gösteriş istemez.

Alkış beklemez.

Adını kimsenin bilmesine ihtiyaç duymaz.

Sessizce yapılır ve sessizce bir canlının hayatına dokunur...

Biz insanlar nedense büyük iyiliklerin peşinden koşuyoruz hep. Dünyayı değiştirecek işler yapmayı hayal ediyoruz. Oysa dünya, küçücük bir su kabının etrafında değişmeye başlıyor çoğu zaman. Çünkü hayatın değeri, yaptığımız işin büyüklüğünde değil; dokunduğumuz canlının ihtiyacında saklıdır.

Şehirler büyüyor.

Binalar yükseliyor.

Yollar genişliyor.

Ama nedense aynı hızla merhamet büyümüyor.

Oysa şehirler yalnızca bize ait değil. Aynı gökyüzünü paylaşan kuşlar, kaldırımlarda dolaşan kediler, gölgelerde dinlenen köpekler ve adını bile bilmediğimiz nice canlı da bu şehrin sessiz sakinleri.

Onlar konuşamıyor.

Kapımızı çalıp “Susadım.” diyemiyor.

“Bir kap su verir misin?” diye seslenemiyorlar.

Sessizlikleri, ihtiyaçlarının olmadığı anlamına gelmiyor. Tam tersine, çoğu zaman en büyük ihtiyaçlar sessiz yaşanıyor.

"Belki de vicdan, kimsenin istemediği, isteyemediği bir iyiliği görebilmektir.

Merhamet ise, söylenmeyen bir ihtiyacı hissedebilmektir."

Bugün iki martıyı izlerken bunu düşündüm. O küçük kap, bana insan olmanın ne kadar büyük bir sorumluluk yüklediğini yeniden hatırlattı. Çünkü insan, yalnızca kendi hayatından sorumlu değildir. Gücünün yettiği, imkanlarının el verdiği ölçüde çevresindeki her canlıya karşı da bir sorumluluğu vardır insanın.

"Yeryüzü bize miras kalmadı."

Biz onu, bizden sonra yaşayacak insanlarla birlikte, kanat çırpan kuşlardan, gölgede uyuyan kedilerden, sokaklarda sessizce dolaşan köpeklerden ödünç aldık.

"Belki bu yüzden gerçek medeniyet; en yüksek binaları yapmak değil, en güçsüz canın yaşayabileceği bir şehir kurabilmektir."

Eğer bir şehirde susuz kalan bir kuş için bir kap su, aç kalan bir kedi için bir lokma ekmek, gölgede dinlenebilecek bir köpek için güvenli bir köşe varsa, işte o şehir gerçekten yaşanacak bir yerdir.

Bugün iki martı bana bunu öğretti.

Bir kap suyun, bazen bir ömre bedel olabileceğini…

Ve merhametin, çoğu zaman kimsenin görmediği küçük iyiliklerde saklı olduğunu...

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

📌Yine de Sen Bilirsin - Kamil Baki / Tüm Yazılar

Ön Yargının Sesini Susturmak - Kamil Baki

 

İnsan, bazen gözleri açık olduğu hâlde göremez. Çünkü görmeyi engelleyen yalnızca karanlık değildir; ön yargılar da insanın gözlerine görünmez perdeler çeker.

O perde indiğinde artık hakikat değil, zihin konuşmaya başlar. İnsanlar oldukları gibi değil, oldukları sanıldığı gibi görünür. Bir bakış, bir kıyafet, bir meslek, bir şehir, bir inanç, bir soyadı ya da kulaktan kulağa dolaşan birkaç cümle… Bazen bunların her biri, bir insan hakkında hüküm vermeye yetiyormuş gibi kabul edilir. Oysa hiçbir hayat, birkaç kelimeye sığacak kadar basit değildir.

Ne gariptir ki insan, tanımadığı birini yargılamakta; tanıdığı birini anlamaktan daha hızlı davranır. Çünkü ön yargı emek istemez. Düşünmeyi, dinlemeyi, araştırmayı gerektirmez. Hazır kalıplar sunar; insan da çoğu zaman o kalıpların rahatlığına sığınır. Fakat kolay olan her zaman doğru değildir.

Ön yargılar, insanların arasına örülmüş, görünmez duvarlardır aslında. O duvarların ardından sesler duyulur ama yürekler birbirine ulaşamaz. Selamlar eksilir, sohbetler azalır, dostluklar başlamadan biter. Nice güzel insan, hiç tanınmadan yalnızlığa mahkûm olur. Nice değerli fikir, yalnızca alışılmışın dışında olduğu için duyulmadan kaybolur.

Oysa insan, tanındıkça güzelleşir. Her yüzün arkasında anlatılmamış bir hikâye vardır. Her tebessümün ardında gizlenmiş bir mücadele, her sessizliğin içinde duyulmayı bekleyen bir cümle bulunur. Biz ise çoğu zaman kitabın kapağına bakıp sonunu yazmaya kalkışırız.

Ön yargının en büyük zararı yalnızca karşısındaki insana değildir. Asıl zarar, onu taşıyan kalbe olur. Çünkü ön yargılarla yaşayan insan, kendisini hakikatten mahrum bırakır. Yeni insanları tanıyamaz, farklı düşüncelerden beslenemez, hayatın zenginliğini göremez. Kendi dünyasını kendi elleriyle küçültür. Gördüğü her şeyi bildiğini zanneder; oysa bilmediği şeylerin içinde saklı olan güzellikleri hiç fark edemez.

Toplumlar da insanlar gibidir. Ön yargılar arttıkça güven azalır. Güven azaldıkça mesafeler büyür. Mesafeler büyüdükçe insanlar aynı sokakta yürür ama aynı duyguda buluşamaz. Aynı ülkenin çocukları, birbirlerini tanımadan birbirlerinden uzaklaşır. Böyle bir yerde sevgi zayıflar, adalet yara alır, huzur sessizce çekip gider.

Oysa medeniyet, yalnızca yollar yapmakla, yüksek binalar dikmekle kurulmaz. Gerçek medeniyet, insanların birbirine güvenebilmesiyle kurulur. Bir insanın, tanımadığı bir insana bile adaletle yaklaşabilmesiyle büyür. Çünkü güçlü toplumların temeli beton değil; güven, anlayış ve vicdandır.

Belki de hayatın en büyük yanılgılarından biri, insanların birbirini bildiğini sanmasıdır. Oysa insan, yıllarca aynı evde yaşadığı kişiyi bile tam anlamıyla tanıyamazken; birkaç dakikalık bir karşılaşmayla başkaları hakkında kesin hükümler verebilmektedir.

Hüküm vermek kolaydır. Zor olan anlamaktır.

Suçlamak kolaydır. Zor olan dinlemektir.

Uzaklaşmak kolaydır. Zor olan yaklaşmaktır.

İnsan olmak da belki tam burada başlar. Ön yargının sesini susturup vicdanın sesini dinleyebildiğimiz yerde… Çünkü bir insanı gerçekten tanımak, onun hakkında konuşmaktan değil; onunla konuşmaktan geçer. Onu yargılamaktan değil; onu anlamaya çalışmaktan geçer.

Belki de dünya, birbirini daha az yargılayan insanların çoğalmasıyla güzelleşecektir.

Ve belki de en doğru hüküm, tanımadan hiçbir hüküm vermemektir.

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

📌Yine de Sen Bilirsin - Kamil Baki / Tüm Yazılar

Açın Şimdi Avuçlarınızı - Kamil Baki

 

Hani hep bize derler ya, ''Oku, büyük adam ol.''

Yalandır, boştur, anlamsızdır aslında söylenen bu söz.

Okumakla büyük adam olunmuyor canım kardeşim.

Olunmuyor, inan bana.

Eğer öyle olsaydı, dünya güllük gülistanlık olurdu çoktan.

Çevrene bir bak!

Okuyor, herkes okuyor.

Kaç kişiyi değiştiriyor okudukları?

Kaç kişi, okuduğu kitaptan sonra farklı bir insan olarak çıkıyor karşımıza?

Demek ki olmuyor, okumakla adam olunmuyor.

Ha, yanlış anlaşılmasın sözlerim.

Okumayın demiyorum; tam tersine okuyun, okuyun, okuyun tüm varlığınızla okuyun.

Ama, büyük adam olmak için okumayın.

Okumak için okuyun.

Bir gereksinim olduğu için okuyun.

Okumanın ekmek gibi su gibi bir gereksinim olduğunu bilerek okuyun.

Öncelikle kafanızdan şu ''büyük adam olmak'' sözünü bir çıkarın.

Hatta tüm belleğinizden söküp atın sonsuza kadar.

Bu dünyada ''büyük adamlar'' yok çünkü.

Bırakın koca koca insanların size yön verme amaçlı sözlerini bir kenara.

Hemen kapınızı açıp bahçenize çıkın.

Bahçeniz yoksa kendinizi sokağa atın.

Yürüyün, koşun...

Sağınıza, solunuza bakın.

Derin derin soluk alın.

İlk gördüğünüz çiçeğin yanında durup o çiçeğin adını haykırın yüzlerce, binlerce kendinize... Dünyaya...

Ciğerleriniz yırtılıncaya kadar koklayın o çiçeği; kokusunu duymaya, rengini, şeklini beyninize nakşetmeye çalışın.

O çiçeği besleyen su, hava, toprak olmayı düşleyin yüreğinizde.

Sonra başınızı gökyüzüne kaldırıp gözlerinizle bir kuş aramaya başlayın gökyüzünde.

Gözünüze ilişen ilk kuşla birlikte kanat çırpmaya başlayın bilmediğiniz şehirlere, ülkelere.

Uçun, uçun hiçbir şey düşünmeden...

Ve yüreğinizdeki serçeyi avuçlarınız arasına alıp öpün, okşayın.

Avuçlarınızı yavaş yavaş açın şimdi...

Merak etmeyin, her şey çok güzel olacak!

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

📌Yine de Sen Bilirsin - Kamil Baki / Tüm Yazılar

 

Kum Tanesi - Kamil Baki

 

Kumsala uzaktan baktığınızda tek bir bütün görürsünüz. Dalgaların kıyıya bıraktığı altın sarısı bir örtü… Sakin, sessiz ve kusursuz görünen bir manzara.

Fakat eğilip yere baktığınızda o bütünün, birbirine benzeyen ama aslında birbirinden farklı binlerce, milyonlarca kum tanesinden oluştuğunu fark edersiniz.

Kumsalı kumsal yapan, tek başına hiçbir kum tanesi değildir.

Ama hiçbir kumsal da kum taneleri olmadan var olamaz.

Her tanesi küçüktür. Her tanesi önemsiz gibi görünür. 

Bir tanesi eksilse belki kimse fark etmez. 

Dalgalar yine gelir, rüzgâr yine eser, güneş yine doğar.

İlk bakışta…

Peki ya bütün kum taneleri aynı düşünseydi?

“Benim ne değerim var?” deseydi.

“Ben olmazsam da bir şey değişmez.” diye kıyıdan çekilseydi.

O zaman ne kumsal kalırdı ne de üzerinde yürüdüğümüz o güzel sahil…

Çünkü büyük görünen her şey, küçük görünenlerin omuzlarında yükselir.

Hayat da böyledir.

Bir toplum, tek başına büyük insanların omuzlarında yükselmez. Adını hiç bilmediğimiz insanların dürüstlüğüyle, emeğiyle, vicdanıyla ve sorumluluğuyla ayakta kalır.

Bir öğretmen bir çocuğun hayatını değiştirir.

Bir işçi yaptığı işi hakkıyla yaparak bir binayı güvenli kılar.

Bir çiftçi toprağa attığı tohumu büyüterek milyonların sofrasına ekmek getirir.

Bir doktor, bir hemşire, bir temizlik görevlisi, bir anne, bir baba…

Hepsi o kumsaldaki kum taneleri gibidir.

Tek başlarına küçük görünürler.

Ama birlikte bir medeniyet inşa ederler.

Ne yazık ki insan bazen kendisini yalnızca kendi büyüklüğüyle ölçer. Oysa değerin ölçüsü büyüklük değildir; bütüne kattığın anlamdır.

Bir kum tanesi denizi durduramaz.

Ama milyonlarca kum tanesi, denizin kıyısını çizer.

Bir insan dünyayı tek başına değiştiremeyebilir.

Ama herkes kendi yerinde doğruluğu, iyiliği ve adaleti seçerse, dünyanın çehresi değişmeye başlar.

Belki biz de bu hayata bir kum tanesi olarak geldik.

Belki adımız yüzyıllar sonra hatırlanmayacak.

Fakat önemli olan geride ne kadar büyük bir isim bıraktığımız değil; içinde bulunduğumuz kumsalı ne kadar güzelleştirdiğimizdir.

Çünkü hayat, tek bir kum tanesinin hikâyesi değildir.

Hayat, milyonlarca kum tanesinin birlikte yazdığı büyük bir kıyıdır.

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

📌Yine de Sen Bilirsin - Kamil Baki / Tüm Yazılar

Hayatın Bilinmeyen Denklemi - Kamil Baki

Hayat matematiğe benzemez. Onun da kendine özgü kuralları vardır ama o kurallar cetvelle çizilmez, formüllerle açıklanmaz, teoremlerle ispatlanmaz. 

Matematikte iki kere iki her zaman dörttür. Sonuç değişmez; zaman değişse de, mekân değişse de hakikat aynı kalır. 

Hayatta ise aynı emek bazen beş eder, bazen on beş, bazen de insanın avuçlarında sessizce eriyip giden koca bir hiç olur. 

Çünkü hayatın hesabı rakamlarla değil, zamanla, sabırla, nasiple ve bilinmeyenle yapılır.

Belki de bu yüzden hayatın yazılmış kesin bir kitabı yoktur. Varsa bile her sayfası eksiktir. 

Her insan, o kitabın boş bırakılmış satırlarına kendi acısıyla, sevinciyle, pişmanlığıyla ve umutlarıyla yeni cümleler ekler. 

Bir başkasının doğrusu size yanlış gelebilir; onun kurtuluşu sizin çıkmazınız olabilir. 

Hayat reçete kabul etmez. 

Çünkü insan aynı değildir, zaman aynı değildir, şartlar aynı değildir. 

Aynı güneş iki insanın üzerine doğar; biri baharı, diğeri kışı yaşar.

Hayat biraz cıvaya benzer. Onu avuçlarınıza almak istersiniz, dağılır. Şekil vermeye kalkarsınız, kendi şeklini bulur. 

Kontrol ettiğinizi sandığınız her anda aslında kontrolün sizden çoktan çıktığını fark edersiniz. 

İnsan, en büyük yanılgılarını çoğu zaman “Artık her şeyi çözdüm.” dediği gün yaşar. 

Çünkü hayat, insanın kibriyle en çok oynayan öğretmendir. 

Tam “Artık öğrendim.” dersiniz, yeni bir ders açar. “Artık güvendeyim.” dersiniz, zemini ayağınızın altından çeker. “Artık tamam.” dersiniz, size yeniden başlamayı öğretir. 

Onun en sevdiği şey, kesin konuşanları susturmaktır.

Ne tuhaftır ki hayat, en ciddi anında beklenmedik bir tebessüm bırakır insanın yüzüne. En karanlık gecede küçük bir ışık yakar. 

Ama aynı hayat, en huzurlu gününüzde de kapınızı hiç ummadığınız bir hüzünle çalabilir. 

Çünkü onun adalet anlayışı bizim beklentilerimize uymaz. O, herkese aynı yolu değil; herkese gerekli olan yolu yürütür.

İnsan çoğu zaman hayatı yenmeye çalışır. 

Planlar yapar, hesaplar kurar, ihtimalleri sıralar. Fakat hayat, bütün hesapların dışında duran görünmez bir değişkendir. 

En iyi satranç oyuncusuna bile beklemediği bir hamle yapar. En güçlü iradeyi bile sabırla sınar. 

Ve sonunda insana şu gerçeği usulca fısıldar:

“Beni yenmeye çalışma. Beni anlamaya da çalışma. Benimle yürümeyi öğren.”

Çünkü hayatla bilek güreşi yapılmaz. Ona karşı güç gösterisi yapan yorulur. Onu zorlayan kırılır. 

Ama onun ritmini dinleyen, bazen yenilgilerin de bir armağan olduğunu fark eder. 

Hayat, kaybettiklerinin ardından kazandırdıklarıyla konuşur. 

Bazen elinden aldıkları, sana vereceklerinin yerini açmak içindir.

Belki de bilgelik; hayatı çözmek değil, onun çözülemeyeceğini kabul etmektir. 

Her sorunun cevabını aramak değil, bazı sorularla yaşamayı öğrenmektir. 

Çünkü insan, cevaplarla değil; taşıdığı sorular kadar derinleşir.

Ve günün sonunda anlarız ki hayat ne dört işlemdir ne de bir denklem. 

O, bazen eksilerek çoğalmaktır. Bazen susarak konuşmaktır. Bazen kaybederek kazanmaktır. Bazen de hiçbir şey olmamış gibi görünen bir günün, ömrün en büyük dönüm noktası olduğunu yıllar sonra fark etmektir.

İşte bu yüzden hayatın matematiği yoktur. Onun şiiri vardır. Onun sessizliği vardır. Onun sürprizleri, yaraları, mucizeleri vardır. 

Ve insan, bütün ömrü boyunca o büyük şiirin yalnızca birkaç dizesini okuyabilir. Geriye kalanını ise zaman ve sonsuzluk tamamlar.

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

📌Yine de Sen Bilirsin - Kamil Baki / Tüm Yazılar

Bazen sadece “Boş ver…” demek gerekir. - Kamil Baki

 "Ne can bizim ne canan…"

Bu dünyada biraz yolcu, biraz da hatıraların emanetçisiyiz hepimiz.

Yaşadığımız, başı ve sonu olmayan ve herhangi bir kurala dayanmayan bir yolculuk.

Bir bakmışsınız bir vedaya hazırlanıyorsunuz istemeden, bir bakıyorsunuz bir veda ansızın çalmış kapınızı.

Bazen “Boş ver…” demek gerekiyor işte bu yüzden.

Çünkü insanın, her şeyi düzeltebilecek kadar güçlü bir varlık olmadığını öğretiyor bazen hayat insana.

Bazı kapılar ne kadar ısrarla çalınsa da açılmıyor. 

Bazı yollar ne kadar emek verilse de bir yere varmıyor.

İşte o an insan anlıyor ki her mücadele kazanılmak için değilmiş meğer.

Bazı mücadeleler, vazgeçmeyi öğrenmek içinmiş.

Bazı mücadeleler hiç başlamamak gerektiğini  anlamak içinmiş.

Olmuyorsa olmuyordur.

Hayatı sürekli zorlamak, kırık bir dalı yeşertmeye çalışmaya benziyor.

Ne dal eski hâline dönüyor ne de insanın içindeki yorgunluk diniyor.

Bazen en büyük cesaret, geriye çekilmeyi bilmektir.

 

Çünkü vazgeçmek, her zaman yenilmek değildir; bazen kendini korumanın en sessiz biçimidir.

Dereler akar…

Taşlar yuvarlanır…

Ne su varacağı denizi bilir, ne de taş, duracağı yeri…

Ama ikisi de yoluna devam eder.

Bazen önlerine çıkan engelleri aşmaya çalışarak, bazen yön değiştirerek, bazen de durup yeniden hareket ederek…

Hayat da biraz böyledir. Her adımı hesaplamaya çalışmak, geleceğin bütün yükünü bugünden omuzlamak insanı sadece yorar.

Hayatın da kendine ait bir dili, kendine ait bir zamanı vardır.

Bu yüzden her şeyi düşünmek, her ihtimali hesaplamak, her kaybı telafi etmeye çalışmak zorunda değildir insan. 

Yaşadığımız süreçte en değerli şey, haklı çıkmak değil; huzurlu kalabilmek, huzurlu yaşayabilmektir aslında...

Çünkü akıp giden sadece zaman değildir.

Giden, ömürdür.
Giden, sağlıktır...
Giden sevdiklerimizdir, umutlarımızdır...

Hayat bazen kazanmak değil, içindeki fırtınayı dindirebilmektir.

Bu yüzden insan sırtındaki yükleri korkmadan atabilmedir sırtından...

Bazı hesapların üstünü çizmesini bilmeli zamanı geldiğinde.

Bazı insanları bir daha geriye bakmadan bırakıp gidebilmeli.

Ve bazı cümleleri sadece tebessüm ederek bitirmek gerek.

“Boş ver be…"

Her şey olması gerektiği zamanda olur.

Olmayan da, belki hiç olmaması gerektiği içindir.

Gün geliyor insan bir şekilde anlıyor:

"Dünyayı değiştirmekten daha değerli bir şey varsa, o da kendi içindeki huzuru kaybetmeden yaşayabilmektir."

Kamil BAKİ

Eğitimci -Yazar

📌Yine de Sen Bilirsin - Kamil Baki / Tüm Yazılar

Mezuniyet Dediğimiz Şey - Kamil Baki

"Hayat, bir okuldur."

Kuşkusuz, kendini aşmak isteyene...

Kimi insan, aynı dersi ömrü boyunca tekrar eder; kimi ise bir tek cümleden, bir bakıştan, bir vedadan koca bir ömürlük anlam çıkarır. 

Geçen gün bir aile dostumuzla ölüm üzerine konuşuyorduk. Söz döndü dolaştı, insanın bu dünyadaki yerine geldi. 

Benden yaşça büyük olduğu için hep “abla” diye seslendiğim o güzel insan, bir yerde durdu ve şöyle dedi: “Hepimizin gideceği yer orası kuşkusuz. Ama kaldığımız sürece bu dünyada yapılacak iş bitmez.”

Bu cümle, uzun uzun düşündürdü beni.

Gerçekten de yapılacak iş hiç bitmiyor. 

Bir çocuğun başını okşamak, susayan bir hayvana su vermek, kırılan bir kalbi onarmaya çalışmak, toprağa bir fidan dikmek, affetmeye çalışmak, özür dilemek, yeniden başlamak… 

İnsan ömrü, bunların hepsini tamamlamaya yetmiyor belki ama yine de insan, tamamlayamayacağını bile bile yürümeye devam ediyor her zaman.

Sonra gülümsedi ve sözünü şöyle tamamladı: “Bazıları sanır ki bu dünya bir handır. Yanılıp da inanma sakın ablam. Dünya, hiç abartısız kocaman bir hamam.”

Ne ilginç bir benzetmeydi.

Han, gelip geçenlerin kısa süre konakladığı bir yerdir. Hamam ise yalnızca girip çıkılan bir mekân değil; insanın yüklerinden arınmaya çalıştığı yerdir.

 

İnsan bu dünyada ter döker, isterse her türlü pislikten arınır ve hafifler. 

Kimileri bu dünyayı bir sınav salonu olarak görür. Her davranışın, bir karşılığı olduğuna inanır. 

Kimileri onu büyük bir bahçe olarak görür, ekilen ve biçilen... 

Kimileri de hayatın hiçbir kesin cevabı olmadığını, insanın yalnızca kendi anlamını aradığını düşünür.

Belki de bütün bu görüşlerin bir ortak noktası vardır: Hayat boş ve amaçsız bir uğraş değildir.

Başka bir söyleyişle hayat, bitirilmesi gereken bir yarış değildir aslında.

İnsanın kendisini biraz daha tanıyabilmesi, biraz daha olgunlaşabilmesi, biraz daha iyi bir insan olabilmesi için sunulmuş bir yolculuktur.

Bu yüzden hayat gerçekten de bir okuldur. Ama herkese değil. 

Sadece, öğrenmekten vazgeçmeyenlere…

Ve mezuniyet dediğimiz şey de ölüm değildir belki de.

İnsanın, yaşarken geride bıraktığı iyiliklerdir.

Çünkü insan gider. Sözü kalır, emeği kalır, merhameti kalır

Bir de, bir başka insanın yüreğinde yarattığı his... kalır. 

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

📌Yine de Sen Bilirsin - Kamil Baki / Tüm Yazılar

Otuz Beş Yaş: Zamanın Aynasındaki İnsan - Kamil Baki

Bazı şiirler vardır, insan onları okurken yalnızca şairin sesini duymaz. Kendi hayatının uzaklardan gelen yankısını da işitir.

Cahit Sıtkı Tarancı’nın "Otuz Beş Yaş" şiiri böyle bir şiirdir.

Şiir, gençlik yıllarında okunduğunda  farklı çağrışımlar yapar insanda. 

O yaşlarda, otuz beş yaş çok uzaktır ve bu yüzden okuyan şairi anlamakta biraz zorlanır . 

Sonra, yıllar geçer... 

Bir sabah aynanın karşısında geçtiğinde aynı kişi, şiirin bir dizesi, hiç beklemediği bir anda, dudaklarından dökülür:

“Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?”

Şakaklardaki beyazlık, aslında saçın rengi değildir yalnızca. 

Geçen zamanın ilk görünür işaretidir. 

İnsan yılların geçip gittiğini çoğu zaman bir fotoğraflarda, eski bir dostun sesinde, çocukluğundan kalmış bir evin kapısında ya da aynada kendisine bakarken fark eder.

Bir gün gelir ki yüzünün kendisine ait olduğundan bile kuşku duymaya başlar.

“Benim mi Allah'ım bu çizgili yüz?”

Bu şaşkınlık, şairin  dizelerinde somutlaşır bir anda.

İçimizdeki çocuk, çoğu zaman yıllar önce bıraktığımız yaştadır. 

Ruhumuz, aynanın karşısına çıkan yüzden daha genç ve aydınlıktır. 

İçimizde hâlâ koşan, hayal kuran, bir şeylerin değişeceğine inanan bir fidan vardır. 

Fakat ayna bize bambaşka şeyler söyler.

Yüzümüzde geçen zaman, alnımızdaki çizgilerde yılların telaşı, dudaklarımızda söylenememiş cümleler…

Ve sonra o soru:

“Ya gözler altındaki mor halkalar?”

İnsanın yüzünde en çok gözler konuşur. Çünkü gözler yalnızca görüneni taşımaz, yaşananı da saklar. 

Bir bakışta yıllar önce yaşanmış bir ayrılığın hüznü, bir bekleyişin yorgunluğu, kaybedilmiş bir insanın boşluğu yer alabilir.

Yüz değişir.

Ama yüzün içinde yaşayan hikâye kaybolmaz.

İşte bu yüzden şair, aynalara sitem eder:

“Neden böyle düşman görünürsünüz;

Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?”

Ne kadar tanıdık bir kırgınlıktır bu…

Gençlikte ayna dosttur. Bize kendimizi beğendirir, yüzümüzde geleceği gösterir. Zaman geçtikçe aynı ayna başka bir dile dönüşür. Bu kez güzellikten önce zamanı söyler. Eksilenleri, değişenleri, geride kalanları hatırlatır.

Ama gerçekten düşman mıdır aynalar?

Belki de hayır.

Belki de  aynanın yaptığı yalnızca söylemek istemediğimiz gerçeği yüzümüze bırakmaktır.

Hayatın da aynadan pek farkı yoktur.

O da bize önce güzel yüzünü gösterir. Çocukluğu, gençliği, dostlukları, sevgileri, umutları verir. İnsan, hayatın bu yüzüne bakarken onun hep böyle kalacağını düşünür. Oysa zaman ilerledikçe başka bir yüz belirir. Bazı kapılar kapanır. Bazı insanlar uzaklaşır. Beden yavaşlar. Beklentiler değişir. İnsan, hayatın yalnızca verdiklerinden ibaret olmadığını öğrenir.

Hayat verir, sonra aldıklarıyla verdiğinin değerini öğretir.

Belki gençlik, hayatın bize sunduğu en büyük armağandır. Fakat insan onun değerini çoğu zaman elinden çıkarken anlar. Bir zamanlar sıradan gelen bir yürüyüş, yıllar sonra hatırlanan güzel bir gün olur. Birlikte içilen bir kahve, bir dostun sesi, evin içinde duyulan bir kahkaha… 

Zaman geçtikçe sıradan sandığımız şeylerin aslında ömrümüzün en değerli parçaları olduğunu fark ederiz.

İşte "Otuz Beş Yaş" biraz da bunun şiiridir.

Geçen zamanın değil yalnızca, fark edilen zamanın şiiri.

Şairin karşısındaki ayna, aslında insanın kendi hayatıdır. Yüzündeki çizgiler, yalnızca yaşın değil, yaşanmışlığın izleridir. Şakaklara düşen kar, yalnızca gençliğin geride kaldığını söylemez; insanın biriktirdiği yılların sessiz hikâyesini de taşır.

Belki hayatın en ağır tarafı, insanın sadece kendisinin değiştiğini kabul etmesi değil; sevdiklerinin, alışkanlıklarının, hayallerinin ve kendisine ait sandığı dünyanın da değiştiğini görmesidir.

Çünkü insan yalnız kendi yüzünü yaşlandırmaz.

Birlikte yaşadığı dünya da zamanla değişir.

Çocukluğumuzun evleri küçülür sanki. Sokaklar başka bir renge bürünür. Eskiden kalabalık olan sofralarda sandalyeler boşalmaya başlar. Bir zamanlar her gün aradığımız insanların sesi, yıllar sonra yalnızca hatıralarda duyulur.

Ve insan, aynada kendi yüzüne bakarken aslında biraz da bütün bunları görür.

Bu yüzden bazı çizgiler silinmemelidir.

Çünkü onlar yalnızca yaşlılığın değil, "ömrün izleri"dir.

Cahit Sıtkı’nın şiiri bize zamanı durdurmayı öğretmez. Zaten bunu yapamayacağımızı bilir. 

Onun yaptığı, zamanı fark ettirmektir. Bir insanın hayatın ortasında durup geriye bakmasını, sonra kendi yüzüne yeniden bakmasını sağlamaktır.

"Otuz Beş Yaş" belki de tam olarak budur:

İnsanın yolun sonunu gördüğü yer değil, yolun sonsuz olmadığını ilk kez gerçekten hissettiği yer.

Sonra yıllar devam eder.

Otuz beş geçer.

Kırk, elli, altmış…

Ve insan bir gün yeniden aynanın karşısına geçer.

Şakaklarında biraz daha kar vardır.

Yüzünde biraz daha çizgi.

Gözlerinin altında biraz daha hayat…

Fakat artık aynaya eskisi kadar kızmaz.

Çünkü bilir:

O çizgiler hayatın insandan aldıklarının değil yalnızca, hayatın insana yaşattıklarının da izidir.

Ve belki insan, aynalara düşman olmadığını anlayabildiği gün, yaş almanın başka bir anlamını keşfeder.

Şakaklarımızdaki kar, geride kalan kışların hatırasıdır.

Gözlerimizin altındaki gölgeler, geçmiş gecelerin...

Yüzümüzdeki çizgiler, ömrün sessiz yazısıdır.

Cahit Sıtkı’nın şiiri de tam orada, insanla aynanın arasında durur.

Bir dize söyler.

Biz susarız.

Ve "yıllar yılı dost bildiğimiz aynaya" bir kez daha bakarız.

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar