Hayatın Gerçek Tanığı: Tiyatro - Kamil Baki

Dün akşam bir tiyatro oyunundaydık.
Bir açık hava tiyatrosu...
Oyunu izlemeye gelen yaklaşık beş bin kişi…

Yaşları, meslekleri, düşünceleri, hayatları birbirinden farklı binlerce insan, aynı mekanda aynı hikâyeyi izlemek için bir araya gelmişti.
Daha oyun başlamamıştı ama salonda  huzur veren bir sessizlik vardı. Herkes birazdan başlayacak bir yolculuğu bekliyordu. 

Ve perde açıldı.

İki saat boyunca salondan neredeyse çıt çıkmadı.
Çünkü sahnede yalnızca oyuncular konuşmuyordu; insanın vicdanı konuşuyordu, geçmişi konuşuyordu, umutları ve korkuları konuşuyordu.

Bazen bir cümle insanı yıllar öncesine götürdü.
Bazen bir bakış, uzun uzun anlatılabilecek duyguları tek başına ifade etti.
Bazen salondaki herkes aynı anda güldü.
Bazen aynı anda derin bir sessizliğe gömüldü.

İşte tiyatronun büyüsü de burada başlıyor.
Aynı oyunu izleyen binlerce insan, aslında birbirinden farklı oyunlar seyrediyor. Çünkü herkes sahnede biraz kendini görüyor. Kimi çocukluğunu hatırlıyor, kimi anne babasını düşünüyor, kimi yaptığı bir yanlışı, kimi de yıllardır söyleyemediği bir sözü…

Oyun bittiğinde salonda güçlü bir alkış yükseldi.
O alkış yalnızca oyuncular için değildi.
Emek içindi.
Sanat içindi.
İnsan olabilmek içindi.
Belki de hepimizin içinde biriken ve kelimelere dökemediğimiz duygular içindi.

Sonra herkes geldiği gibi sessizce ayrıldı.
Fakat salondan çıkan insanların hiçbiri, içeri giren insanlarla tam olarak aynı değildi.
Kimisi eğlenmişti.
Kimisi düşünmüştü.
Kimisi yalnız olmadığını anlamıştı.
Kimisi kendi hayatına dışarıdan bakabilme fırsatı bulmuştu.

Belki de herkes kendi kendine aynı soruları sordu:
“Ne yapmalıyım?”
“Ne yapmamalıyım?”
“Neleri daha doğru yapabilirdim?”
“Yanlışlarım neler?”
“Doğrularım gerçekten doğru mu?”

Sonra düşünceler genişledi.
Aile…
Çocuklar…
Yaşadığımız şehir…
Ülkemiz…
Ve sonunda bütün dünya…

İyi bir tiyatro, insanı yalnızca sahneye değil, kendi içine de götürür. Çünkü gerçek sanat cevap vermekten çok soru sordurur. İnsan, o soruların peşinden yürürken kendini biraz daha tanır.

Bu yüzden tiyatro sadece bir eğlence değildir.
Sadece boş zamanı değerlendirmek de değildir.
Tiyatro, insanın kendini eğittiği, duygularını geliştirdiği, empati kurmayı öğrendiği en güçlü yaşam alanlarından biridir.

Ne yazık ki herkes bu imkâna kolayca ulaşamıyor.
Oysa sanat, belli bir kesimin ayrıcalığı olmamalıdır.
Nasıl herkes eğitim hakkına sahipse, nasıl herkes temiz havayı soluyabiliyorsa, kültüre ve sanata da herkes ulaşabilmelidir.
Çünkü hayat yalnızca okul sıralarında verilen bilgilerle öğrenilmiyor.

Hayat, insanın insandan öğrendiği yerde başlıyor.
Bir sokakta…
Bir kitapta…
Bir yolculukta…
Bir konserde…
Bir müzede…
Ve çoğu zaman bir tiyatro salonunda…

Orada insan yalnızca bir oyun izlemiyor.
İnsanı izliyor.
Toplumu tanıyor.
Kendini anlamaya çalışıyor.

Belki de bu yüzden tiyatro, sadece sanatın değil; düşünmenin, hissetmenin ve olgunlaşmanın da en güçlü okullarından biridir.

Orada yeni hayatlar yaşanır.
Orada yeni hayatlar paylaşılır...

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

Kuşlar ve Camdan Kuleler - Kamil Baki

 

Okumak / Özdeyişler - Kamil Baki

Okumak dünyayı anlamaktır.

Kamil Baki

Kuşlar ve Camdan Kuleler - Kamil Baki

Sabahın ilk ışıkları...

Bir serçe gökyüzünde uçuyor.

Ne bir yuva arıyor ne de yiyecek…

Konacak bir dal arıyor çaresiz.

Bir türlü bulamıyor.

Bir zamanlar dalların göğe uzandığı yerde şimdi beton yığınları yükseliyor.

Yaprakların hışırdadığı yerde klimaların uğultusu var.

Rüzgârın ağaçlarla konuştuğu sokaklarda artık yalnızca motor sesleri yükseliyor.

Serçe, çaresizce bir apartmanın çatısına konuyor.

Ardından, başka bir kuş geliyor...

O da balkon korkuluğuna tutunuyor.

Sonra bir güvercin pencere pervazına…

Sanki hepsi aynı soruyu soruyor:

“Bizim ağaçlarımız nerede?..”

İnsan, kendine yuva yaparken onların yuvalarını yok etti.

Kendi gölgesini büyütürken ağaçların gölgesini küçülttü.

Camdan kuleler yükseldi; ama dallar bir bir kırıldı.

Şehir büyüdü…

Ancak hayat küçüldükçe küçüldü.

Oysa bir ağaç yalnızca ağaç değildir.

Bir kuşun evidir.

Bir sincabın umududur.

Bir kelebeğin ilk durağıdır.

Bir çocuğun salıncağıdır.

Bir yaşlının anılarındaki serinliktir.

Ve insanın fark etmeden borçlu olduğu yaşamdır.

Biz, bir ağacı keserken yalnızca o ağacı yok etmiyoruz.

Bir yuvayı dağıtıyoruz.

Bir sabah türküsünü susturuyoruz.

Bir gölgeyi eksiltiyoruz.

Belki de dünyadan biraz merhamet eksiltiyoruz.

Kuşlar bunu bizden çok önce fark ediyor.

Ancak çaresizler...

İşte bu yüzden artık balkonlara sığınıyorlar.

Çatılarda dinleniyorlar.

Antenlerin üzerine konuyorlar.

Çünkü onlara ait olan gökyüzünün altında, kendilerine ait bir dal bırakmadık.

Ne acıdır ki kuşlar hâlâ bu şehri terk etmiyor.

Gitmiyorlar, gidemiyorlar…

Çünkü gidecek başka yerleri yok.

Belki de en acısı bu.

Kalmak zorunda olmak…

Ve ait olduğun yerde misafir gibi yaşamak…

Bir de bakıyorsunuz ki insanlar, neden mutsuz olduklarını düşünüyor.

"Neden sabahlar eskisi kadar güzel değil?

Neden çocuklar toprağın kokusunu bilmiyor?

Neden yaz akşamları sessiz?" diye birbirlerine soruyor.

Cevap belki de başımızı gökyüzüne çevirdiğimizde karşımıza çıkıyor.

Gökyüzünde, kuşlar var.

Ama altında ağaçlar, dallar, çiçekler yok.

Oysa bir şehir; yollarıyla, binalarıyla, ışıklarıyla değil, içinde yaşayan bütün canlılara nefes olabildiği kadar şehirdir.

Kuşların konacak dal bulamadığı bir şehirde yalnız, kuşlar yetim kalmaz.

Ağaçlar yetim kalır.

Toprak yetim kalır.

Rüzgâr yetim kalır.

Ve en sonunda insan…

Bir gün çocuklarımız bize, “Kuşlar neden balkonlara konuyor?” diye sorarsa, vereceğimiz cevap yalnızca onların değil, bizim de vicdanımızı incitecektir.

Belki de hâlâ geç değildir.

Bir fidan dikmek, yalnızca bir ağaç yetiştirmek değildir.

Bir kuşa yeniden dal vermektir.

Bir kelebeğe çiçek sunmaktır.

Bir çocuğa gölge yaratmaktır.

Ve insanın, kaybetmeye başladığı merhameti yeniden yeşertmektir.

Unutmayalım…

Bir şehirde kuşlar konacak bir ağaç bulamıyor, apartmanların çatılarına ve balkonlarına sığınmak zorunda kalıyorsa, o şehir yalnız kuşlar için değil; ağaçlar, kelebekler, rüzgâr, insanlar… Kısacası nefes alan bütün canlılar için yavaş yavaş bir cehenneme dönüşüyor demektir.

Ve cehennem, bazen ateşten değil; eksilen bir daldan başlar.

Kamil Baki

Eğitimci-Yazar

Kum Tanesi - Kamil Baki

Kum Tanesi - Kamil Baki

 

Kumsala uzaktan baktığınızda tek bir bütün görürsünüz. Dalgaların kıyıya bıraktığı altın sarısı bir örtü… Sakin, sessiz ve kusursuz görünen bir manzara.

Fakat eğilip yere baktığınızda o bütünün, birbirine benzeyen ama aslında birbirinden farklı binlerce, milyonlarca kum tanesinden oluştuğunu fark edersiniz.

Kumsalı kumsal yapan, tek başına hiçbir kum tanesi değildir.

Ama hiçbir kumsal da kum taneleri olmadan var olamaz.

Her tanesi küçüktür. Her tanesi önemsiz gibi görünür. 

Bir tanesi eksilse belki kimse fark etmez. 

Dalgalar yine gelir, rüzgâr yine eser, güneş yine doğar.

İlk bakışta…

Peki ya bütün kum taneleri aynı düşünseydi?

“Benim ne değerim var?” deseydi.

“Ben olmazsam da bir şey değişmez.” diye kıyıdan çekilseydi.

O zaman ne kumsal kalırdı ne de üzerinde yürüdüğümüz o güzel sahil…

Çünkü büyük görünen her şey, küçük görünenlerin omuzlarında yükselir.

Hayat da böyledir.

Bir toplum, tek başına büyük insanların omuzlarında yükselmez. Adını hiç bilmediğimiz insanların dürüstlüğüyle, emeğiyle, vicdanıyla ve sorumluluğuyla ayakta kalır.

Bir öğretmen bir çocuğun hayatını değiştirir.

Bir işçi yaptığı işi hakkıyla yaparak bir binayı güvenli kılar.

Bir çiftçi toprağa attığı tohumu büyüterek milyonların sofrasına ekmek getirir.

Bir doktor, bir hemşire, bir temizlik görevlisi, bir anne, bir baba…

Hepsi o kumsaldaki kum taneleri gibidir.

Tek başlarına küçük görünürler.

Ama birlikte bir medeniyet inşa ederler.

Ne yazık ki insan bazen kendisini yalnızca kendi büyüklüğüyle ölçer. Oysa değerin ölçüsü büyüklük değildir; bütüne kattığın anlamdır.

Bir kum tanesi denizi durduramaz.

Ama milyonlarca kum tanesi, denizin kıyısını çizer.

Bir insan dünyayı tek başına değiştiremeyebilir.

Ama herkes kendi yerinde doğruluğu, iyiliği ve adaleti seçerse, dünyanın çehresi değişmeye başlar.

Belki biz de bu hayata bir kum tanesi olarak geldik.

Belki adımız yüzyıllar sonra hatırlanmayacak.

Fakat önemli olan geride ne kadar büyük bir isim bıraktığımız değil; içinde bulunduğumuz kumsalı ne kadar güzelleştirdiğimizdir.

Çünkü hayat, tek bir kum tanesinin hikâyesi değildir.

Hayat, milyonlarca kum tanesinin birlikte yazdığı büyük bir kıyıdır.

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

İstanbul: İnsanın Ruhuna İşleyen Şehir - Kamil Baki

Anlamak ve Kavramak / Özdeyişler - Kamil Baki

İnsan, bazı cümleleri duyduğu yaşta değil, olgunlaştığı yaşta anlar.

Kamil Baki